Balkan Göçmenleri Platformu | BGP

Balkanlar'da tarihte bu hafta 28 Kasım - 04 Aralık

28 Kasım 1912: Arnavutların Bağımsızlığını İlan Ederek Osmanlıdan Ayrılması. Balkan Savaşı, dört Balkan devletinin kurduğu ittifak ile Osmanlı Devleti arasında oldu. 8 Ekim 1912’de Karadağ’ın, 17 Ekim’de Bulgaristan ve Sırbistan’ın ve bir gün sonra da Yunanistan’ın Osmanlı Devleti’ne savaş ilan etmeleriyle başladı.Osmanlı Devleti’nin Balkan devletleri ile mücadelesinden faydalanan Arnavutluk, 28 Kasım 1912’de bağımsızlığını ilan etti.İttihatçıların uyguladığı politikalar Balkan memleketlerinin Osmanlı’dan ayrılması ile neticelenmiş ve toprak kayıpları artarak devam etmiştir. 


28 Kasım 1935: Bursa'da Merinos Fabrikası ile Gemlik'te Suni İpek Fabrikasının temel atıldı.
Fabrikanın temeli, 28 Kasım 1935 tarihinde Başbakan İsmet İnönü ve İktisat Vekili Celal Bayar tarafından atılmıştır. Makinelerin yerleştirileceği binalar, yüklenici Nuri Demirağ tarafından kısa sayılabilecek bir sürede bitirildi.
Fabrika, ‘Birinci 5 yıllık Kalkınma Planı’ çerçevesinde inşa edilmiştir. Atatürk 1 Şubat 1938 tarihinde Yalova ve Orhangazi üzerinden önce Gemlik’e gelmiş, burada inşa edilen ‘Suniğ ( Sunî ) İpek Fabrikası’nı açıp incelemelerde bulunmuş, oradan Bursa’ya geçmiştir. 2 Şubat’ta da ‘Merinos Fabrikası’nı hizmete açmıştır. Açılış törenine Atatürk’le birlikte, Başvekil Celal Bayar, Dahiliye, Nafia ve İktisat vekilleri de katılmışlardır.
Fabrika 3,5 milyon liraya mal olmuştur. İlk açılışta 550 kişinin, daha sonra ise üçlü vardiyaya geçilerek 1650 kişinin çalışması planlanmıştır.
Atatürk fabrikanın şeref defterine o gün şunları yazmıştır:
“Sümerbank Merinos Fabrikası çok kıymetli bir eser olarak milli sevinci artıracaktır. Bu eser yurdun özellikle Bursa Bölgesinin endüstri gelişimine ve büyük milli ihtiyacın giderilmesine yardım edecektir. Eserin başarılmasından ‘Ekonomi Bakanlığı’nı tebrik ederim. Sümerbank direktörlüğüne teşekkür ve fabrikayı gördüğüm gibi yüksek bilgi, tam düzenli idarede, direktörüne başarı temenni ederim.”


29 Kasım 1943: İkinci Dünya savaşı ve Yugoslavya… Yosip Broz Tito’nun liderliğindeki Yugoslavya Antifaşist Konseyi, kendi hükümetini ilan etti. Bununla Yugoslavya Krallığı’nın Sırbistan, Hırvatistan, Slovenya, Makedonya, Karadağ ve Bosna-Hersek olmak üzere altı federal birimden oluşan devlete dönüştürülmesi tasarlandı. Fakat Boşnaklar kurucu bir millet olarak kabul edilmedi.

29 Kasım 1945: Yugoslav’yada yeni dönem. Yugoslavya’da cumhuriyet ilan eden Kurucu Meclis, ülkenin adını Yugoslavya Federal Halk Cumhuriyeti olarak değiştirdi. Yosip Broz Tito, ülkenin ilk federal düzeydeki başbakanı, daha sonra ise cumhurbaşkanı oldu. 
 

29 Kasım 1967: Kıbrıs’ta uzlaşma. Yunanistan’ın Türkiye'nin koşullarını kabul etmesi üzerine Kıbrıs’ta bunalım geçici de olsa giderilmiş oldu. 

30 Kasım 1902: Türklerin hak ve çıkarlarını savunan Rağbet gazetesi Filibe’de yani Plovdiv’de yayınlanmaya başladı.

30 Kasım 1951: Sofya’dan zorunlu göçe engelleme… Bulgaristan, yayımladığı bir tebliğ ile Türkiye’ye yönelik zorunlu göçü, kesin olarak durdurduğunu açıkladı. Daha önce Türkleri sınır dışı eden Bulgaristan, Stalin’den gelen talimat üzerine politika değişikliğine gitti. Zorunlu göçü durdurmakla kalmayıp özellikle eğitim konusunda pek çok hak tanıdı. Fakat 1956’da Jivkov’un komünist partinin yönetimin ele geçirmesiyle Müslümanlar için karanlık günler tekrar başlamış oldu.
 

01 Aralık 1913: Türklerin hak ve çıkarlarını savunan Türk Sadası adlı gazete Filibe’de yayınlanmaya başladı.
 

01 Aralık 1918: Sırp Hırvat Sloven Krallığı kuruldu. Kurulan yeni devletten en çok Müslümanlar yani Türkler olumsuz etkilendi. Çünkü uygulamaya konulan yeni tarım ve kolonizasyon politikalarının asıl hedefi onlardı. Gelişmeler çok sayıda insanı doğduğu toprakları terk etmek ve Türkiye’ye göç etmek zorunda bırakmıştır.

01 Aralık 1920: Mecmua-ı İrşad adlı dergi Sofya’da yayınlanmaya başladı. Yunanistan’ın Trakya’yı işgali üzerine Bulgaristan’a sığınan subay ve bazı aydınlar tarafından çıkarılan dergi daha çok edebi ve sosyal konulara ağırlık vermekteydi.

01 Aralık 1923: Bulgaristan Türklerinin eğitim ve sosyal sorunlarını ele alan, bilimsel çalışmalarda bulunan Bulgaristan Türk Muallimler Mecmuası Şumnu’da yayınlanmaya başladı.
 

01 Aralık 1929: Daha önce Razgrad’da çıkarılan Deli Orman Sofya’da yayınlanmaya başladı. Türkiye’de yaşanan devrimlerin Bulgaristan Türkleri arasında da yayılmasını amaçlayan Deliorman’ın, bu ülkedeki Türklerin siyasi, sosyal ve kültürel mücadelesinde çok büyük etkisi olmuştur.

01 Aralık 1933: Azınlık yanlısı Ülkü adlı gazete Batı Trakya’da; Gümülcine’de yayınlanmaya başladı.

01 Aralık 1932: Aylık çocuk dergisi olan Çocuk Sevinci adlı dergi, Sofya’da çıkarılmaya başlandı.

01 Aralık 1952: Celal Bayar, Selanik'te Atatürk'ün doğduğu evi ziyaret etti. Daha sonra Batı Trakya’ya geçen Bayar, Gümülcine’de kendi adını taşıyan okulun açılışını yaptı.

01 Aralık 1999: Yunanistan’da baskı. İskeçe Seçilmiş Müftüsü Mehmet Emin Ağa, 1998 yılında yayımladığı mesajda kendisini “İskeçe Müftüsü” olarak belirttiği için mahkemeye sevk edildi. Yargılama sonucu makam gaspında bulunduğu gerekçesi ile altı ay hapis cezasına mahkûm edildi.

01 Aralık 1983 Yunanistan’da antidemokratik uygulama. Atina, isimlerinde Türk kavramı bulunan Gümülcine Türk Gençler Birliği ve Batı Trakya Türk Öğretmenler Birliği tabelalarını polis zoruyla indirmeye başladı.

02 Aralık 1884: Çaylak adlı siyasi ve haftalık Türkçe gazete Sofya’da yayınlanmaya başladı.

03 Aralık 1927: Daha sonra Kızanlık’ta çıkarılan Yeni Başlangıç adlı gazete Bulgaristan’ın Kırcaali kentinde yayınlanmaya başladı.

04 Aralık 1897:  Osmanlı Devleti ile Yunanistan barış anlaşması imzalandı.

06 Aralık 1940: Yunanistan , Arnavutluk'ta Premete kentini işgaş etti.

Durhan GÜLER 
Bursa

YORUM BIRAKIN