BAL-GÖÇ Derneğimizin "Büyük Balkan Turu" kapsamında Bosna Hersek'te Poçitel'den sonra ikinci durağımız olan Mostar kenti yakınlarında Balagay veya Bolagay kasabasındayız.
Rehberimiz Rıfat Destanoğlu, Balagay'ın ünü ve önemi burada bulunan Alperenler Tekkesi'nden geldiğini, diğer adlarının "Blagaj Tekkesi", "Sarı Saltuk Tekkesi" olduğunu, Osmanlı'nın daha buralara gelmeden önce Türkistan’dan gelen dervişler yani Alperenler tarafından, Buna Nehri’nin doğduğu yer olarak burada kurulduğunu anlattı. Bilindiği üzere burada doğan Buna Nehri ilerleyerek Neretva Nehrine bağlanıyor.
Muhteşem görüntüsü ile mağara görünümündeki kaynağın dibinde kurulmuş olan tekkenin içinden nehrin başlangıcını ve akışını izlemek büyüleci olmakla beraber uzaktan bakınca da yüksek dağın dibinde bulunan tekke ve gür bir şekilde mağardan çıkan suyu izlemeye doyum olmuyor.
Anlatılanlara göre Piri Türkistan'lı Türk mimarlarından Ahmed Yesevi’nin öğrencilerinden Sarı Saltuk tarafından kurulan tekke etrafındaki yapılar, 1520’lerde inşa edilmiş.
Sarı Saltuk, Balkanlar'da islamiyeti anlatırken, hoşgörü, insana değer veren, dürüstlük, barış ve yardımlaşma unsurlarını önde tutmuş ve sergilemiş.
Tekkenin içerisinde Sarı Saltuk ve Şeyh Açıkbaş’ın türbeleri bulunuyr, Osmanlı mimarisini andıran o günlerin koşullarında adeta bir entegre tasis gibi misafirhane, ibadet odaları, avlu içinde abdesthane gibi unsurlar yer alıyor.
Girişte bir kılıç ve güneş sembolü göze çarpıyor, Kılıcın İslam adaletini, güneşin de güneşin doğup battığı her coğrafyaya İslam’ın ulaşacağı anlamına geldiğini öğreniyoruz.
Her yıl Mayıs ayının 2. Cuma gecesi ve 28 Mayıs gecesi Fatih Sultan Mehmed’in Bosna’yı fethettikten sonra okuduğu Ahitnameye binayen, burada yoğun katılımlı anma etkinliklerinin düzenlendiğini rehberimiz bizlere anlattı.
Eski Yugoslavya döneminde kapatılmış olan tekke, Bosna-Hersek’in bağımsızlığını elde etmesiyle yeniden açılmış.
Balkanlar'da ziyaret edilmesi gereken önemli bir yer olduğunu vurgulamak istiyorum.
Durhan Güler
24.09.2026 Ayvalık
