Balkan Göçmenleri

Balkanlar'da Tarihte Bugün: 17 Kasım

Savaş, işgal, özgürlük ve bağımsızlık mücadelesinin iz bıraktığı 17 Kasım tarihinde Balkan coğrafyasında ve Türkiye tarihinde önemli gelişmeler yaşandı. Çatalca'da Bulgar ordusunun durdurulmasından Şarköy'ün Yunan işgalinden kurtuluşuna, son Osmanlı padişahı Vahdettin'in İstanbul'dan ayrılmasından Atina'daki öğrenci ayaklanmasına kadar tarihe geçen olayları hatırlıyoruz.

17 Kasım 1912 – Çatalca'da Bulgar ordusunun İstanbul'a ilerleyişi durduruldu

Birinci Balkan Savaşı sırasında Osmanlı ordusu, Bulgaristan, Sırbistan, Yunanistan ve Karadağ'ın oluşturduğu Balkan ittifakı karşısında ağır kayıplar vermişti.

Bulgar ordusu, Osmanlı kuvvetlerini batıdan İstanbul yönüne doğru geri çekilmeye zorlayarak Çatalca savunma hattına kadar ilerledi.

17 Kasım 1912'de Bulgar kuvvetleri, İstanbul'a ulaşmak amacıyla Çatalca'daki Osmanlı savunma mevzilerine büyük bir saldırı başlattı. Ancak Osmanlı askerlerinin direnişi karşısında Bulgar ordusu hedeflediği başarıyı elde edemedi.

Çatalca savunması, Bulgar ordusunun İstanbul'a ilerleyişini durduran önemli askerî gelişmelerden biri oldu. Bu mücadele, Birinci Balkan Savaşı'nın seyrini etkileyen olaylar arasında yer aldı.

17 Kasım 1922 – Son Osmanlı Padişahı Vahdettin İstanbul'dan ayrıldı

Osmanlı Devleti'nin son padişahı VI. Mehmet Vahdettin, 17 Kasım 1922 tarihinde İstanbul'dan ayrılarak ülke dışına çıktı.

1 Kasım 1922'de Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından saltanatın kaldırılmasının ardından siyasi konumu değişen Vahdettin, 16 Kasım'da İngiliz İşgal Kuvvetleri Komutanı General Harington'a başvurarak İngiltere'nin korumasına sığınmak istediğini bildirdi.

17 Kasım sabahı İstanbul'dan ayrılan Vahdettin, İngilizlere ait HMS Malaya adlı savaş gemisiyle Malta'ya doğru yola çıktı.

Vahdettin'in İstanbul'dan ayrılması, Osmanlı saltanatının sona ermesinden sonraki tarihî sürecin önemli gelişmelerinden biri oldu.

18 Kasım 1922'de TBMM tarafından halifelikten çıkarılan Vahdettin'in yerine Abdülmecid Efendi halife seçildi.

17 Kasım 1922 – Şarköy, 2,5 yıllık Yunan işgalinden kurtuldu

Tekirdağ'ın Marmara Denizi kıyısındaki ilçesi Şarköy, 17 Kasım 1922 tarihinde yaklaşık iki buçuk yıl süren Yunan işgalinden kurtuldu.

Birinci Dünya Savaşı sonrasında yaşanan gelişmelerin ardından Yunan kuvvetleri, 20 Temmuz 1920'de Tekirdağ kıyılarına çıkarma yaptı. Bu süreçte Şarköy de Yunan işgali altına girdi.

Yaklaşık 2,5 yıl boyunca işgal altında kalan ilçe, Millî Mücadele'nin zaferle sonuçlanmasının ve Mudanya Mütarekesi sonrasında Doğu Trakya'nın Türkiye yönetimine devredilmesi sürecinin ardından 17 Kasım 1922'de yeniden özgürlüğüne kavuştu.

Şarköy için 17 Kasım, yalnızca bir kurtuluş tarihi değil, aynı zamanda işgal yıllarının sona ermesini ve yeniden Türkiye yönetimine kavuşmayı simgeleyen önemli bir gündür.

Bugün 17 Kasım, Şarköy'ün kurtuluş yıl dönümü olarak anılmaktadır.

17 Kasım 1973 – Atina'da öğrenciler askerî cuntaya karşı ayaklandı

Yunanistan'da 1967 yılında askerî darbeyle yönetimi ele geçiren cunta yönetimine karşı, 1973 yılının Kasım ayında üniversite öğrencileri büyük bir protesto hareketi başlattı.

14 Kasım'da Atina Politeknik Üniversitesi'nde başlayan öğrenci eylemleri kısa sürede büyüdü. Öğrenciler üniversiteyi işgal ederek bir radyo istasyonu kurdu ve halkı askerî yönetime karşı mücadeleye çağırdı.

Özgürlük, demokrasi ve siyasi haklar isteyen öğrencilerin eylemleri, halktan da destek gördü.

17 Kasım 1973 sabaha karşı askerî yönetim tanklarla üniversiteye müdahale etti. Bir tank üniversitenin ana kapısını yıkarak içeri girdi. Güvenlik güçlerinin müdahalesi sırasında çok sayıda kişi yaralandı ve hayatını kaybetti.

Yunanistan Ulusal Araştırma Vakfı bünyesinde tarihçi Leonidas Kallivretakis tarafından yürütülen araştırmada, olaylarla bağlantılı 24 kişinin ölümü belgelenmiştir. Bu kişilerin tamamı üniversite binasının içinde hayatını kaybetmemiştir.

Atina Politeknik Üniversitesi ayaklanması, Yunanistan'ın demokrasi mücadelesinde unutulmayan tarihî olaylardan biri hâline geldi. Her yıl 17 Kasım'da ayaklanmada hayatını kaybedenler anılmaktadır.
 

Kaynaklar:

  • Türk Tarih Kurumu – Balkan Harbi araştırmaları

  • T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı – Türkiye Cumhuriyeti'nin 100 Yılı kronolojisi

  • Atatürk Ansiklopedisi – VI. Mehmet Vahdettin

  • Şarköy Belediyesi – Şarköy Tarihçesi

  • Şarköy Kaymakamlığı – Şarköy Tarihi

  • Yunanistan Ulusal Araştırma Vakfı – Atina Politeknik Ayaklanması araştırmaları

YORUM BIRAKIN